SER-adviezen en andere publicaties
Een overzicht van de SER-adviezen en andere publicaties
Click to edit...
Toekomst pensioenstelsel
Binnen de SER is ook in 2018 veelvuldig overleg gevoerd over de toekomst van het stelsel van aanvullende pensioenen voor werknemers, in het bijzonder over de invulling van een nieuw contract voor de aanvullende pensioenen en de randvoorwaarden hierbij. In het regeerakkoord van oktober 2017 is afgesproken dat het kabinet bij de hervorming van het pensioenstelsel aansluiting zoekt bij de eerdere rapporten en werkzaamheden van de SER. Zo is bij het overleg binnen de SER voortgebouwd op onder meer de SER-verkenning Persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodeling (mei 2016). Het overleg heeft in 2018 niet geleid tot een advies, mede als gevolg van de niet-unaniem afgeronde besprekingen tussen sociale partners en het kabinet.
SER-adviezen 2025
SIGNALERING
23 januari
Naar een toekomstbestendige omgang met water ›
SIGNALERING
Naar een toekomstbestendige omgang met water
De SER signaleert dat enkel technologische oplossingen onvoldoende zijn om uitdagingen in Nederland rond waterkwaliteit, waterbeschikbaarheid en waterveiligheid aan te gaan. Er zijn namelijk ook sociaal-economische keuzes nodig over: structurele omgang met droogte, financiering van waterbeheer, waardering van water, sturende rol van water en bodem, en kosten van schade en risico’s. De vraagstukken worden verder uitgewerkt in een verdiepend document.
Gepubliceerd: 23 januari 2025
Voorbereid door: Commissie Duurzame Ontwikkeling
Impact: Doel van de signalering is om voor sociale partners, politici, beleidsmakers én de watersector inzichtelijk te maken dat diverse watervraagstukken niet alleen technologisch van aard zijn. Sociaal-economische uitgangspunten en consequenties zijn namelijk ook zeer relevant. Dankzij de signalering is het gesprek hierover aan verschillende tafels gevoerd, zoals bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het Nationaal Deltaprogramma, in de watersector en bij andere adviesraden.
ADVIES
22 mei
AI en werk - Samen naar een werkende
toekomst met AI ›
ADVIES
AI en werk
Samen naar een werkende toekomst met AI
Artificiële intelligentie (AI) verandert onze economie, arbeidsmarkt en samenleving ingrijpend. Nieuwe AI-technologieën, zoals ChatGPT en autonome robots, worden steeds vaker ingezet in sectoren als zorg, logistiek, dienstverlening en onderwijs. Het benutten van AI biedt grote kansen, bijvoorbeeld voor het verhogen van de arbeidsproductiviteit en het terugdringen van werkdruk. Maar AI moet op een verantwoorde manier worden ingezet.
LEES MEER
Gepubliceerd: 22 mei 2025
Uitgebracht aan: Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)
Voorbereid door: Commissie Digitale Transitie
Impact: Brede media-aandacht. Het advies is in 2025 gepresenteerd aan de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Tweede Kamercommissie Digitale Zaken.
ADVIES
28 mei
Gezond en veilig
werken door effectieve
regels en preventie -
Arbovisie 2040, deel 2 ›
advies
Gezond en veilig werken door effectieve regels en preventie
Arbovisie 2040, deel 2
Het advies ‘Gezond en veilig werken door effectieve regels en preventie: Arbovisie deel 2’ is een vervolgadvies van de SER dat voorschrijft hoe het Nederlandse arbobeleid verder verbeterd kan worden. Het benadrukt dat arbeidsrisico’s door trends zoals technologisering, vergrijzing en flexibilisering vroegtijdig en samen met betrokkenen moeten worden gesignaleerd en aangepakt. De SER pleit voor een aanpak gefocust op moderne, naleefbare en effectieve arboregels en arbeidsgerelateerde zorg gericht op preventie.
Gepubliceerd: 28 mei 2025
Uitgebracht aan: Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Voorbereid door: SER-commissie Arbeidsomstandigheden
Impact: Brede media-aandacht op radio en tv en in dagbladen. Het advies is in 2025 gepresenteerd aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De kabinetsreactie onderstreept in grote lijnen de ingezette beleidsrichting en neemt het merendeel van de aanbevelingen over.
advies
19 juni
Samenwerken voor
Arbeidsproductiviteitsgroei ›
advies
Samenwerken voor arbeidsproductiviteitsgroei
De SER wil met het kabinet werken aan groei van de arbeidsproductiviteit. Dit is nodig voor het verdienvermogen van Nederland op lange termijn, verlagen van de werkdruk en verbeteren van de kwaliteit van werk en arbeidsvoorwaarden. Zo draagt dit bij aan brede welvaart. Naast aanbevelingen aan het kabinet, geeft de SER aan hoe sociale partners zelf arbeidsproductiviteitsgroei kunnen bevorderen.
Gepubliceerd: 19 juni 2025
Uitgebracht aan: Minister van Economische Zaken en minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Voorbereid door: Commissie Sociaal-Economische Aangelegenheden
Impact: Het advies werd aangeboden en toegelicht aan de minister van Economische Zaken en legde de basis voor jaarlijkse betrokkenheid van de SER bij de productiviteitsagenda van het kabinet. Er was media-aandacht in diverse radio- en tv-programma’s, dagbladen en op een aantal websites. Het advies was onderdeel van een bijeenkomst die de SER organiseerde samen met het Centraal Planbureau (CPB) en van het Arbeidsmarktcongres dat SEO Economisch Onderzoek organiseerde bij de SER.
Advies
18 september
Politiek primaat
in de Wet op de
ondernemingsraden ›
Advies
Politiek primaat in de Wet op de ondernemingsraden
Medezeggenschap in de overheidssector wordt begrensd door het politiek primaat. Democratisch gekozen organen staan aan de top van de politieke besluitvorming. Ondernemingsraden bij de overheid mogen deze besluitvorming niet doorkruisen. In die situatie heeft de ondernemingsraad geen mogelijkheid tot formele medezeggenschap, zoals het adviesrecht. Dit wordt het politiek primaat genoemd. De SER beveelt aan hier meer balans in te brengen.
Gepubliceerd: 18 september 2025
Uitgebracht aan: Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Voorbereid door: Commissie Bevordering Medezeggenschap
Impact: Brede aandacht binnen het medezeggenschapsveld. Het advies is in 2025 gepresenteerd aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
briefadvies
2 oktober
Arbeidsmigratie
naar waarde -
Minder waar het kan,
beter waar het moet ›
briefadvies
Arbeidsmigratie naar waarde
Minder waar het kan, beter waar het moet
De Nederlandse economie is deels afhankelijk van internationale arbeidskrachten, maar er zijn grenzen aan wat onze samenleving kan dragen. Daarom moeten misstanden in arbeidsomstandigheden en beloning van deze arbeidskrachten veel sneller worden aangepakt. Daarvoor is meer capaciteit voor handhaving en toezicht nodig. Arbeidsbesparende technologie, investeren in het beschikbare arbeidspotentieel, en meer gerichte sturing van arbeidsmigratie zijn nodig om grote maatschappelijke opgaven zoals rond woningbouw en energie aan te kunnen.
Met dit advies wil de SER drie doelen bereiken: het verbeteren van de (rechts)positie van laagbetaalde arbeidsmigranten, sturen op arbeidsmigratie die bijdraagt aan maatschappelijke opgaven en een toekomstbestendige economie, en zorgen voor een evenwichtige inzet van arbeidsmigratie waarbij maatschappelijk draagvlak behouden blijft en schaarse voorzieningen toegankelijk blijven. Het aantal in Nederland werkzame internationale arbeidskrachten kan daardoor dalen. Zo komt brede welvaart dichterbij, waarin beheerste groei samengaat met de ontwikkeling van het verdienvermogen.
Gepubliceerd: 2 oktober 2025
Uitgebracht aan: Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW)
Voorbereid door: Commissie Arbeidsmigratie
Impact: Veel media-aandacht via onder meer kranten, social media en tv-optredens. Het advies is aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en aan de Tweede Kamercommissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De aanbevelingen zijn overgedragen aan het nieuwe kabinet. Het advies is ook besproken met de Raad van State, de Raad van Europa, de Europese Commissie en AWVN. Het kabinet onderschrijft in zijn reactie de aanbevelingen uit het advies maar laat de verdere invulling ervan aan het volgende kabinet.
Verkenning
23 oktober
’t Tij keren -
Kansen en belemmeringen
voor jongeren in 2025 ›
Verkenning
’t Tij keren
Kansen en belemmeringen
voor jongeren in 2025
Het SER Jongerenplatform doet in haar nieuwe verkenning 't Tij Keren: kansen en belemmeringen voor jongeren in 2025, opnieuw aanbevelingen voor het verbeteren van de positie van jongeren in Nederland. Om te bereiken dat alle jongeren het maximale uit zichzelf kunnen halen, is het nodig om te investeren in een langetermijnvisie waarin brede welvaart en de stem van jongeren centraal staan. Dit vraagt om consistente politiek, gedeelde verantwoordelijkheid en het maken van keuzes die vertrouwen in de toekomst versterken.
Gepubliceerd: 23 oktober 2025
Uitgebracht aan:
Minister van Economische Zaken
Minister van Sociale zaken en Werkgelegenheid
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties
Minister van Klimaat en Groene Groei
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijk Ordening
De leden van de Tweede Kamer
Voorbereid door: Secretariaat Jongerenplatform en het SER Jongerenplatform
Impact: Brede aandacht voor de positie van jongeren in Nederland en de ontwikkeling van hun positie door beleidsmatige keuzes.
Consultatief overleg
Consultatief overleg
consumenten in de digitale economie
De Commissie voor Consumentenaangelegenheden (CCA) heeft op 13 juni een consultatief overleg gevoerd met staatssecretaris Keijzer van Economische Zaken en Klimaat over haar beleidsprioriteiten op het terrein van consumentenbescherming. De volgende onderwerpen stonden daarbij centraal: digitalisering van de economie, harmonisatie van garantieregels in EU-verband, en aanpak van irritante telefonische verkoop. Daarnaast heeft de CCA aandacht gevraagd voor een goede toegang tot het recht voor consumentenzaken en het belang van de commissies voor geschillenbeslechting in dit verband.
lees meer ›
DATUM: 13 juni STAATSSECRETARIS: Keijzer van Economische Zaken en Klimaat ONDERWERP: consumenten in de digitale economie
Advies grenswaarden stoffen op de werkplek
Werkgevers en werknemers hebben binnen het arbostelsel een eigen verantwoordelijkheid voor het veilig omgaan met gevaarlijke stoffen op de werkplek. Soms is het werken met gevaarlijke stoffen onvermijdelijk. Werkgevers moeten bepalen of medewerkers veilig met gevaarlijke stoffen werken. Dit kan door de blootstelling te vergelijken met de zogeheten grenswaarde van een stof. Is de blootstelling lager dan de grenswaarde, dan zijn werknemers over het algemeen voldoende beschermd. De Subcommissie Grenswaarden Stoffen op de Werkplekvan de SERadviseert het ministerie van SZW over de haalbaarheid van wettelijke grenswaarden voor stoffen zonder een veilig niveau van blootstelling.
grenswaarden gevaarlijke stoffen ›
Grenswaarde MDA
MDA (4,4’-methyleendianilline) is een carcinogene stof zonder veilige drempelwaarde. De Subcommissie Grenswaarden Stoffen op de Werkplek adviseert de huidige grenswaarde van 9 µg/m3 TGG-8uur (Tijd Gewogen Gemiddeld over een achturige werkdag) te handhaven en af te zien van een nieuwe haalbaarheidstoets. Dit is het gebruikelijke beleid van de subcommissie wanneer de wettelijke grenswaarde op een lager niveau is vastgesteld dan het door de Gezondheidsraad geadviseerde streefrisiconiveau van 16 µg/m3 TGG-8uur.
advies grenswaarde MDA ›
UITGEBRACHT OP: 7 februari – UITGEBRACHT AAN: staatsecretaris SZW – VOORBEREID DOOR: Subcommissie Grenswaarden Stoffen op de Werkplek – REACTIE STAATSSECRETARIS: nog niet bekend
Grenswaarde tarwemeelstof
Tarwemeelstof komt van graansoorten die verwant zijn aan tarwe, zoals haver, gerst en rogge. Voor deze stof kan geen veilige drempelwaarde worden vastgesteld. Inademing van tarwemeelstof kan leiden tot allergische luchtwegklachten, zoals beroepsastma. De Gezondheidsraad had in 2017 zijn eerdere advies over beroepsmatige blootstelling aan tarwemeel geactualiseerd. De subcommissie concludeert echter dat de nieuwe advieswaarde van de GR geen aanleiding vormt om haar advies uit 2016 te herzien (grenswaarde van 1,2 mg/m3 TGG-8uur). De subcommissie neemt zich expliciet voor om over vier jaar, met prioriteit, een nieuw haalbaarheidsonderzoek uit te voeren om te bezien of de door de Gezondheidsraad geadviseerde waarde van 0,2 mg/m3 dan te halen is.
advies grenswaarde tarwemeelstof ›
UITGEBRACHT OP: 7 februari – UITGEBRACHT AAN: staatsecretaris SZW – VOORBEREID DOOR: Subcommissie Grenswaarden Stoffen op de Werkplek – REACTIE STAATSSECRETARIS: nog niet bekend
Grenswaarde schimmel alfa-amylase
Schimmel alfa-amylase is een stof waarvoor geen veilige drempelwaarde kan worden vastgesteld. Inademing van schimmel alfa-amylase kan leiden tot allergische luchtwegklachten zoals beroepsastma. Dit is vooral een risico voor werknemers in bakkerijen en meelfabrieken waar het enzym als ingrediënt aan meelproducten wordt toegevoegd. De Subcommissie Grenswaarden Stoffen op de Werkplek adviseert de invoering van een grenswaarde van 10 ng/m3 TGG-8uur (Tijd Gewogen Gemiddelde over een achturige werkdag) met een invoeringstermijn van vijf jaar. Voor een kleine groep bedrijven in de bakkerijgrondstofindustrie is deze invoeringstermijn echter niet haalbaar gezien de huidige niveaus van blootstelling. Voor deze categorie bedrijven wordt een invoeringstermijn van 10 jaar votorgesteld.
advies grenswaarde schimmel alfa-amylase ›
UITGEBRACHT OP: 8 oktober – UITGEBRACHT AAN: staatsecretaris SZW – VOORBEREID DOOR: Subcommissie Grenswaarden Stoffen op de Werkplek – REACTIE STAATSSECRETARIS: nog niet bekend
